Szkolenia i wydarzenia - ngo.pl

W 81 rocznicę wkopania pierwszego słupa granicznego na linii Odry Tułowickie Towarzystwo Historyczne zaprasza do udziału w uroczystym apelu pamięci dnia 27 lutego 2026 (piątek) godz. 18.45. Cmentarz w Niemodlinie – przy grobie plut. Zenobiusza Janickiego – żołnierza 6 Samodzielnego Batalionu Pontonowo-Mostowego – uczestnika wkopania pierwszego słupa granicznego na linii Odry.

Była to swego rodzaju misja specjalna, której finał był planowany i przygotowywany od kilku dni – wszak trzeba było wyciosać ten słup (z pnia sosnowego) i go pomalować. Słup wyciosał wprawny cieśla (chłopak z Wołynia) kpr. Adolf Wydrzyński (zginął od niemieckiego pocisku moździerzowego – późnym popołudniem 27 lutego 1945 r.). Według tego co wiemy na dzisiaj wydaje się, że inicjatorem-pomysłodawcą wkopania nad Odrą słupa granicznego z napisem Polska, był ppor. Władysław Cieślak a prawdopodobnie wspierał go w tym chor. Stefan Kobek (obaj oficerowie polityczno- wychowawczy batalionu). Jaka była rola dowódcy batalionu (czy o tym wiedział, czy też nie) mjra Aleksandra Kofanowa (Rosjanin) – tego nie wiemy. Chociaż skądinąd wiemy (relacja plut. Henryka Kalinowskiego), że spowiadani byli przez rosyjski kontrwywiad (kpt. Jaroszenko) – a pytanie brzmiało: kto wam na to pozwolił i czy był rozkaz?

Kiedy już wszystko było gotowe tzn. słup był przygotowany, ale przede wszystkim wykonane było postawione przed batalionem zadanie bojowe – bo właśnie 27 lutego 1945 r. – batalion zakończył budowę swojej części mostu na zachodnim brzegu Odry (część środkową i wschodnią budowali Rosjanie) – i kiedy już zapadł wczesny zimowy zmierzch ppor. Władysław Cieślak – wiedząc, że dzisiaj będzie możliwe wkopanie tego słupa nad Odrą – spisał dokument poświadczający okoliczności w jakich wtedy był batalion i dlaczego słup ten będzie wkopany nad Odrą. Dokument ten-to poświadczenie podpisało osiemdziesięciu dwóch żołnierzy batalionu.

Do samochodu wsiadają ppor. Władysław Cieślak, chor. Stefan Kobek, sierż. Władysław Krzemiński, plut. Zenobiusz Janicki i plut. Henryk Kalinowski. Po dojechaniu do prawie doszczętnie zniszczonego (przez niemiecka artylerię) Czelina – wysiadają, biorą na ramiona słup i idą w kierunku brzegu Odry. Tam z pomocą łomów (bo zmarzniętej ziemi łopaty saperskie nie były w stanie wzruszyć) kopią dół,  który utrzymać ma w pozycji pionowej przygotowany słup graniczny.

Następnego dnia przed południem – niemiecka artyleria roztrzaskała ten pierwszy słup graniczny – ale poświadczenie przyczyn i okoliczności jego wkopania (Akt Czeliński) szczęśliwie przetrwał – a szklaną, zalakowaną butelkę, w której był schowany, znaleźli w 1947 r. polscy saperzy i przekazali do Muzeum Wojska Polskiego.